Nghe kém không xảy ra ngẫu nhiên. Trong đa số trường hợp, có một nguyên nhân cụ thể — hoặc sự tích lũy của nhiều yếu tố theo thời gian. Xác định đúng nguyên nhân mất thính lực giúp chọn đúng phương án can thiệp và tránh làm tình trạng trở nên tệ hơn.

1. Phân loại nguyên nhân theo vị trí tổn thương

Hệ thống thính giác gồm ba phần: tai ngoài, tai giữa và tai trong. Nguyên nhân gây nghe kém khác nhau tùy vị trí bị ảnh hưởng:

  • Tổn thương tại tai ngoài và tai giữa (nghe kém dẫn truyền): Ráy tai tích tụ bít ống tai, thủng màng nhĩ, dịch trong hòm nhĩ do viêm tai giữa, hoặc xơ cứng chuỗi xương con. Loại này thường có thể điều trị bằng thuốc hoặc can thiệp y tế.

  • Tổn thương tại tai trong (nghe kém tiếp nhận): Tế bào lông ốc tai hoặc dây thần kinh thính giác bị tổn thương. Đây là loại phổ biến nhất — chiếm 90% các trường hợp — và không thể phục hồi tự nhiên. Máy trợ thính là giải pháp điều trị chính.

2. Tám nguyên nhân phổ biến nhất

2.1. Lão thính — suy giảm theo tuổi tác

Tế bào lông ốc tai thoái hóa dần theo thời gian — đây là quá trình sinh học không thể đảo ngược. Lão thính thường bắt đầu từ tần số cao (giọng phụ nữ, trẻ em, phụ âm sắc) và lan dần xuống tần số thấp theo năm tháng.

2.2. Tiếng ồn gây hại (Noise-Induced Hearing Loss)

Tiếp xúc với âm thanh trên 85dB trong thời gian dài — môi trường sản xuất, công trường xây dựng, âm nhạc lớn qua tai nghe — gây tổn thương không hồi phục cho tế bào lông ốc tai. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây nghe kém ở người dưới 50 tuổi.

2.3. Di truyền và điếc bẩm sinh

Khoảng 50–60% trường hợp điếc bẩm sinh ở trẻ em có nguyên nhân di truyền. Sàng lọc thính lực sơ sinh trong 24–48 giờ đầu sau sinh (OAE/ABR) giúp phát hiện sớm và can thiệp kịp thời trong giai đoạn phát triển ngôn ngữ quan trọng nhất.

2.4. Thuốc độc tai (Ototoxicity)

Một số nhóm thuốc có khả năng gây tổn thương ốc tai như: kháng sinh nhóm Aminoglycoside (gentamicin, streptomycin), thuốc hóa trị platinum (cisplatin), và Aspirin hoặc NSAID liều cao dài hạn. Ngừng thuốc sớm khi có dấu hiệu ù tai hoặc nghe kém đột ngột là bước xử lý quan trọng.

2.5. Bệnh nhiễm trùng ảnh hưởng hệ thần kinh

Virus sởi, quai bị, viêm màng não vi khuẩn và một số chủng cúm có thể tấn công dây thần kinh thính giác, gây nghe kém đột ngột hoặc điếc hoàn toàn — đặc biệt nguy hiểm với trẻ em chưa được tiêm chủng đầy đủ.

2.6. Chấn thương đầu và thay đổi áp suất đột ngột

Va chạm mạnh vào đầu hoặc vùng tai, thay đổi áp suất khi lặn sâu hay đi máy bay áp suất kém có thể gây thủng màng nhĩ, vỡ xương đá hoặc rò nội dịch tai trong.

2.7. Bệnh mãn tính toàn thân

Tiểu đường làm hỏng mạch máu nhỏ nuôi ốc tai. Tăng huyết áp không kiểm soát, rối loạn lipid máu và bệnh tim mạch cũng gây giảm lưu lượng máu đến tai trong, đẩy nhanh quá trình thoái hóa tế bào thính giác.

2.8. U dây thần kinh thính giác (Acoustic Neuroma)

Khối u lành tính phát triển trên dây thần kinh thính giác (dây số VIII). Khi phát triển đến kích thước đáng kể, u chèn ép đường truyền tín hiệu, gây nghe kém một bên kèm ù tai và mất thăng bằng.

3. Giải pháp can thiệp tại Thế Giới Trợ Thính

Quy trình 7 bước đo thính lực tại Thế Giới Trợ Thính không chỉ đo ngưỡng nghe mà còn giúp xác định vị trí và loại tổn thương — từ đó đưa ra đề xuất can thiệp phù hợp:

  • Nếu nghe kém dẫn truyền: Giới thiệu đến bác sĩ tai mũi họng điều trị nguyên nhân trước. Máy trợ thính có thể chỉ cần trong giai đoạn chờ phục hồi hoặc khi tổn thương không điều trị được.

  • Nếu nghe kém tiếp nhận: Tư vấn dòng máy trợ thính kỹ thuật số phù hợp với thính lực đồ, lập trình cá nhân hóa để bù đắp chính xác các dải tần bị mất.

  • Nếu nghe kém hỗn hợp: Phối hợp cả hai phương án tùy mức độ từng thành phần.

Đo thính lực miễn phí tại Thế Giới Trợ Thính — không cần hẹn trước, không ràng buộc mua hàng.